Siber Güvenlik Bilgi Paylaşım Toplulukları Kurma ve Federe Etme Rehberi Guidelines for Building and Federating Information-Sharing Communities (Turkish Translation)
CIRCL ve MISP Projesi tarafından hazırlanan rehberin Türkçe çevirisi. Türk okuyucu için eklenen örnekler "SiberKapan notu" kutularında ayrıca işaretlenmiştir. Turkish translation of the guideline by CIRCL and the MISP Project. Translator notes with local examples are marked separately. The page content is in Turkish.
- Bölüm I. Topluluğu Oluşturmak
- Bölüm II. Bilgi Paylaşım Kuralları
- Bölüm III. İnsan Topluluğunu İnşa Etmek
- Bölüm IV. Teknik Mimari ve Federasyon
- Bölüm V. Güvenlik, Gizlilik ve Mevzuata Uyum
- Bölüm VI. Olgunluk ve Federasyon
- Bölüm VII. İşletme ve Sürdürülebilirlik
- Bölüm VIII. Pratik Şablonlar ve Kontrol Listeleri
- Bölüm IX. Örnek Hedef İşletim Modeli
- Sonuç
- Kaynaklar ve dayanak belgeler
Bu bir çeviridir. Orijinal metin CIRCL ve MISP Projesi tarafından hazırlanan "Guidelines for Building and Federating Cybersecurity Information-Sharing Communities" belgesidir.
- Orijinal kaynak. https://www.misp-project.org/guidelines-for-building-and-federated-cybersecurity-information-sharing-communities/
- Hazırlayan. CIRCL ve MISP Projesi
- Lisans. Orijinal içerik CC BY-SA 3.0 lisanslıdır. Bu Türkçe çeviri de aynı lisansla (CC BY-SA 3.0) yayımlanmaktadır.
- Çeviri. Oktay Alver, SiberKapan (siberkapan.org)
- Değişiklikler. Metin İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. "SiberKapan notu" başlıklı kutular orijinal belgede yer almaz. Bunlar Türk okuyucu için çevirmen tarafından eklenen açıklama ve örneklerdir ve CIRCL ya da MISP Projesi'nin görüşünü yansıtmaz.
- Bu resmi olmayan bir çeviridir. Anlam farkı olması halinde İngilizce orijinal esas alınmalıdır.
Bu belgenin amacı
Bu belge, bir siber güvenlik bilgi paylaşım topluluğu kurmak ya da mevcut bir topluluğu geliştirmek isteyen kurumlar, ekipler, CSIRT'ler, CERT'ler, sektörel gruplar, mesleki topluluklar, kamu-özel sektör ortaklıkları, Bilgi Paylaşım ve Analiz Merkezleri (ISAC), Bilgi Paylaşım ve Analiz Kuruluşları (ISAO) ve diğer ilgi toplulukları için pratik bir rehber sunar.
Amaç tek bir örgütsel model dayatmak değildir. Bilgi paylaşım toplulukları büyüklük, görev alanı, sektör, coğrafya, hukuki ortam, teknik olgunluk ve sahip olunan kaynaklar bakımından birbirinden farklıdır. Bu nedenle belge, yeni ya da mevcut bir topluluğun ihtiyaçlarına uyarlanabilecek, yeniden kullanılabilir ilkeleri, kararları, operasyonel kalıpları ve olgunluk adımlarını anlatır.
Belge birbiriyle yakından ilişkili iki bakış açısını birleştirir.
- Bir bilgi paylaşım topluluğu nasıl kurulur ve işletilir. Amaç, yönetişim, üyelik, hizmetler, sözleşmeler, bilgi alışverişi politikaları, güvenlik, mevzuata uyum, araçlar, katılım ve sürdürülebilirlik.
- Bilgi paylaşım toplulukları ve özerk ekipler nasıl federe edilir. Kurumları ve toplulukları, kendi görev alanlarını, veri sahipliklerini, operasyonel özerkliklerini ve paylaşım kararlarını koruyarak birbirine bağlamak.
Temel ilke şudur. Etkili bilgi paylaşımı öncelikle bir teknoloji sorunu değildir. Teknoloji sürtünmeyi azaltabilir ve kuralların uygulanmasını destekleyebilir, ancak sürdürülebilir paylaşım güvene, karşılıklılığa, net bir amaca, anlaşılır kurallara, yararlı katkılara ve sürekli insan etkileşimine dayanır.
Belge boyunca MISP, yapılandırılmış bilgi alışverişi için referans uygulama olarak kullanılmaktadır. Bunun nedeni MISP'in veri modelinin, dağıtım mekanizmalarının, taksonomilerinin, paylaşım gruplarının, senkronizasyon özelliklerinin ve merkezi olmayan kurulum modelinin bilgi paylaşım topluluklarıyla doğal olarak örtüşmesidir. Bununla birlikte örgütsel ve yönetişime ilişkin ilkeler, seçilen platformdan bağımsız olarak geçerlidir.
Bilgi paylaşım topluluğu nedir?
Bilgi paylaşım topluluğu, ortak bir amaç için bilgi alışverişi yapmayı kabul eden kurum ya da kişilerden oluşan bir gruptur. Siber güvenlikte bu bilgiler şunları kapsayabilir.
- siber tehditler ve tehdit aktörleri
- olaylar ve olay müdahalesi bulguları
- zafiyetler ve koordineli zafiyet bildirimi
- göstergeler (indicator) ve gözlemlenebilirler (observable)
- taktikler, teknikler ve prosedürler (TTP)
- zararlı yazılım ve altyapı analizleri
- savunma önlemleri ve tespit yöntemleri
- tehdit avcılığı ve analiz yöntemleri
- durumsal farkındalık
- çıkarılan dersler ve en iyi uygulamalar
- paylaşılan veri kaynakları ve zenginleştirme hizmetleri
- operasyonel yardım talepleri
- stratejik ya da sektöre özel analizler
Topluluk, tüzel kişiliği, üyelik sözleşmeleri, yönlendirme kurulu, ücretli hizmetleri ve özel personeli olan son derece resmi bir yapı olabilir. Toplantılar, sohbet grupları, e-posta ya da ortak bir platform üzerinden paylaşım yapan küçük bir güvenilir uygulayıcılar çevresi olarak da başlayabilir.
ISAC, ISAO, paylaşım topluluğu, güven topluluğu, sektörel topluluk ya da federe ekip gibi adlar birbiriyle örtüşen modelleri anlatır. Kesin etiket, topluluğun amacı, katılımcıları, kuralları ve beklenen değeri hakkında ortak bir anlayışa sahip olmaktan daha az önemlidir.
SiberKapan notu. Türkiye'de bu kavramlara en yakın resmi yapılar USOM ile sektörel ve kurumsal SOME'lerdir (Siber Olaylara Müdahale Ekipleri). Ancak bu rehberin anlattığı topluluklar yalnızca resmi yapılardan ibaret değildir. Aynı ilde çalışan birkaç belediyenin bilgi işlem ekibinin kurduğu güvenilir bir yazışma grubu da, birbirini tanıyan birkaç e-fatura özel entegratörünün güvenlik sorumluları arasındaki düzenli bilgi alışverişi de rehberdeki anlamıyla birer bilgi paylaşım topluluğudur.
Federasyon
Federe bilgi paylaşım topluluğu, özerk kurumların ya da toplulukların kendi operasyonları, altyapıları, verileri, üyelikleri ya da paylaşım kararları üzerindeki kontrolden vazgeçmeden bilgi alışverişi yaptığı, bilgiyi zenginleştirdiği ve bu bilgiye göre harekete geçtiği bir iş birliğidir.
Federasyon birkaç boyutta gerçekleşebilir.
- Kurumlar arası. Kamu, özel sektör, akademi, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve operasyonel ekipler üzerinde uzlaşılmış bir güven çerçevesi altında iş birliği yapar.
- Ülkeler arası. Ulusal ya da bölgesel ekipler, yargı yetkisi ve kurumsal kısıtlara saygı göstererek bilgi alışverişi yapar.
- Sektörler arası. Sektöre özgü topluluklar, sektör sınırlarında durmayan tehditleri ve zincirleme etkileri belirlemek için iş birliği yapar.
- Konular arası. Fidye yazılımı, operasyonel teknoloji, zafiyet bildirimi, dolandırıcılık ya da tedarik zinciri güvenliği gibi konulara odaklanan topluluklar seçilmiş bilgileri paylaşır.
- Topluluktan topluluğa. Yerleşik topluluklar, yönetişimlerini ya da üyeliklerini birleştirmeden birbirine bağlanır.
Bu nedenle federasyon merkezileşme gerektirmez. Bir topluluk yerel olarak yönetilmeye devam ederken daha geniş bir güvenilir eşler ağına katılabilir.
Temel ilkeler
Aşağıdaki ilkeler, bir bilgi paylaşım topluluğunun ilk toplantısından sonraki federasyon aşamasına kadar tasarımına yön vermelidir.
Araçla değil, amaçla başlayın
Bir platform seçmeden önce topluluğun neden var olması gerektiğini tanımlayın. Üyelerin katılmak için somut bir nedeni olmalıdır. Değer önerisini açıklayamayan bir topluluk, teknolojisi ne kadar iyi olursa olsun sürekli katkı almakta zorlanır.
Güven en temel altyapıdır
Paylaşım, bilginin doğru şekilde ele alınacağına, hataların yapıcı biçimde karşılanacağına ve üyelerin katkılarının karşılığında değer alacağına duyulan güvene dayanır. Güven genellikle yönetişim, sözleşmeler, süreçler ve teknik kontrollerle kurumsallaşmadan önce insanlar arasında başlar.
Örnek olarak liderlik edin
Yeni topluluklar, üyelerin iyi bir paylaşımın neye benzediğini hemen bilmesini beklememelidir. Topluluğu işletenler ve olgun üyeler yararlı katkıları, iyi bağlamlandırmayı, sorumlu bilgi kullanımını ve yapıcı geri bildirimi bizzat göstermelidir.
Katılımı doğal yollarla büyütün
Aşırı katı katkı zorunlulukları, olgunluğu daha düşük üyeleri caydırabilir ya da yalnızca kotayı doldurmak için düşük değerli veri paylaşmaya yol açabilir. Bir topluluk katılımı cezalandırma üzerine kurmak yerine katılımı teşvik etmeli, örnekler ve eğitim sağlamalı ve olgunluğu adım adım artırmalıdır.
Bağlam, hacimden daha değerlidir
Bağlamı olmayan çok sayıda gösterge, iyi açıklanmış daha küçük bir gözlem kümesinden daha az yararlı olabilir. Üyeler bir şeyin neden paylaşıldığını, ne düzeyde güven bulunduğunu, nasıl gözlemlendiğini, hangi eylemin uygun olabileceğini ve hangi sınırlamaların geçerli olduğunu anlayabilmelidir.
SiberKapan notu. Somut bir örnek verelim. "203.0.113.45 kötü niyetli" demek bir göstergedir. "203.0.113.45, 3 farklı sunucudaki SSH tuzağına aynı gün brute-force denemesi yaptı, giriş sonrası wget ile bir dosya indirmeye çalıştı, indirilen dosyanın SHA256 özeti bilinen bir botnet ailesiyle eşleşti, güven düzeyi yüksek, engelleme için uygundur" demek ise bağlamlı bir gözlemdir. İkincisini alan bir analist hem ne yapacağını hem de neden yapacağını bilir.
Toplarken esnek, kullanırken katı olun
Bir üyeye önemsiz görünen bilgi başka bir üye için çok değerli olabilir ya da daha sonra önem kazanabilir. Topluluklar, bilgiyi yalnızca hemen kullanılabilir olmadığı için atmaktan kaçınmalıdır. Öte yandan engelleme, alarm üretme, otomatik düzeltme ya da başka operasyonel eylemlerde kullanılacak bilgiler daha katı kalite ve güven eşiklerinden geçmelidir.
SiberKapan notu. Bu ilke tehdit beslemelerinde (feed) çok önemlidir. Örneğin bir IP adresi tek bir kez, tek bir sensörde görülmüşse veritabanında tutulmaya değerdir, çünkü ileride başka gözlemlerle birleşebilir. Ama aynı IP'yi bir güvenlik duvarının otomatik engelleme listesine koymak için birden fazla bağımsız gözlem ya da daha güçlü bir kanıt aramak gerekir. Aksi halde Google, Bing veya Shodan gibi meşru tarayıcıları ya da bir kamu kurumunun tarama IP'lerini engelleyip ciddi yanlış pozitiflere yol açabilirsiniz.
Ortak sözlükler üzerinde erken karar verin
Ortak sınıflandırmalar, terminoloji, taksonomiler ve üst veriler (metadata) arama, filtreleme, otomasyon, federasyon ve birlikte çalışabilirlik için vazgeçilmezdir. Bunlar üzerinde erken uzlaşmak belirsizliği azaltır ve ileride ölçeklenmeyi kolaylaştırır.
Özerkliği koruyun
Federasyon, katılımcıların görev alanlarının yerini almak yerine onları güçlendirmelidir. Her kurum kendi verileri, erişim kararları, yerel operasyonları ve başka topluluklara katılımı üzerindeki kontrolünü korumalıdır.
Politikaları anlaşılır tutun
Analistlerin anlayamadığı kurallar tutarlı biçimde uygulanmaz. Bilgi paylaşım politikaları operasyonel olarak kullanılabilecek kadar kısa olmalı, gerektiğinde daha ayrıntılı hukuki ya da usule ilişkin belgeler ayrıca sunulmalıdır.
Değişime göre tasarlayın
Tehditler, mevzuat, teknolojiler, üyelik ve kurumsal öncelikler değişir. Bu nedenle yönetişim, veri modelleri, altyapı ve süreçler katı olmak yerine sürdürülebilir ve uyarlanabilir olmalıdır.
Bir topluluğu kurmak ve federe etmek için yaşam döngüsü
Pratik bir topluluk yaşam döngüsü şu aşamalar halinde düzenlenebilir.
- Amacı ve kapsamı tanımlayın.
- Yönetişimi ve üyeliği oluşturun.
- Hizmetleri ve işletim modelini tanımlayın.
- Bilgi paylaşım kurallarını oluşturun.
- Güven ve katılım mekanizmalarını kurun.
- Teknik mekanizmaları ve mimariyi seçin.
- Topluluğu güvence altına alın ve mevzuata uyumu sağlayın.
- İşletin, ölçün, iyileştirin ve federe edin.
Bu aşamaların sırayla tamamlanması gerekmez. Küçük bir topluluk hafif bir karar setiyle başlayabilir ve katılım arttıkça bunları resmileştirebilir.
Aşağıdaki diyagram birbiriyle ilişkili kararları gruplar ve operasyonel deneyimin topluluğun amacına nasıl geri beslendiğini gösterir. Faaliyetler örtüşebilir. İlgili kurallar ve yetenekler hazır olduğunda federasyon dar kapsamlı bir pilot uygulamayla başlayabilir.
Diyagram. CIRCL / MISP Projesi, CC BY-SA 3.0
Bölüm I. Topluluğu Oluşturmak
Amacı, kapsamı ve değeri tanımlayın
Vizyon, misyon ve amaç
İlk iş, az sayıda doğrudan soruyu yanıtlamaktır.
- Birlikte hangi sorunu çözmeye çalışıyoruz?
- Üyeler topluluk aracılığıyla, tek başlarına kolayca yapamayacakları neyi yapabilmeli?
- Hedeflenen üyeler kimler?
- Hangi tür bilgiler kapsam içinde?
- Topluluğun yararlı olduğunu hangi sonuçlar gösterecek?
- Topluluk öncelikle operasyonel mi, analitik mi, stratejik mi, kapasite geliştirme odaklı mı, yoksa bunların bir karışımı mı?
İşe yarar bir misyon ifadesi, kararlara yön verecek kadar somut, ancak topluluk olgunlaştıkça geçerliliğini koruyacak kadar geniş olmalıdır.
Örneğin bir topluluk bir sektör için erken uyarıyı iyileştirmek, zafiyet bildirimlerini koordine etmek, olay bulgularını paylaşmak, zararlı yazılım analizlerini değiş tokuş etmek, veri setlerine erişimi ortaklaştırmak ya da ortak tehdit analizi için güvenilir bir ortam sağlamak amacıyla kurulabilir.
SiberKapan notu. Örnek bir misyon ifadesi şöyle olabilir. "Marmara bölgesindeki belediyelerin bilgi işlem ekiplerinin, kendi sistemlerine yönelen saldırıları birbirlerine 24 saat içinde haber vermesini ve aynı kampanyaya karşı ortak önlem almasını sağlamak." Bu ifade kimin üye olacağını, ne paylaşılacağını ve başarının neye benzeyeceğini tek cümlede söyler.
Topluluğun kapsamını tanımlayın
Yaygın iki boyut şunlardır.
- Sektörel kapsam. Tek sektör, birden çok sektör ya da konu bazlı.
- Coğrafi kapsam. Yerel, ulusal, bölgesel, sınır ötesi ya da uluslararası.
Diğer yararlı boyutlar arasında kurum türü, güvenlik yetkisi ya da güven düzeyi, teknik yetkinlik, görev alanı ve operasyonel sorumluluk sayılabilir.
Kapsamın sabit kalması gerekmez. Topluluklar çoğu zaman net bir operasyonel sorunu paylaşan dar bir kurum çevresiyle başlar ve daha sonra genişler.
Değer önerisini tanımlayın
Üyeler katılımın pratik faydasını anlamalıdır. Olası faydalar şunlardır.
- eşlerin gözlemlediği tehditlerin daha erken tespiti
- tekil göstergeler yerine bağlamı olan istihbarata erişim
- olaylar sırasında karşılıklı destek
- mükerrer analizin azalması
- uzmanlık gerektiren bilgi birikimine erişim
- ortak araçlar ya da veri kaynakları
- daha iyi zafiyet yönetimi ya da zafiyet bildirimi koordinasyonu
- eğitim ve tatbikatlara erişim
- sektörler arası ya da sınır ötesi durumsal farkındalığın güçlenmesi
- CSIRT'ler, düzenleyici kurumlar ya da diğer topluluklarla etkileşime daha iyi hazırlık
Değer önerisi dönemsel olarak yeniden gözden geçirilmelidir. Artık üyelerinin sorunlarını çözmeyen bir topluluk, altyapısı çalışmaya devam etse bile katılımı kaybeder.
Yönetişimi oluşturun
Yönetişim, kimin karar verebileceğini, operasyonel görevleri kimin yürüteceğini ve kuralların nasıl değiştirileceğini tanımlar.
Uygun resmiyet düzeyini seçin
Küçük bir topluluk bir koordinatör ve birkaç yazılı kuralla başlayabilir. Daha büyük ya da daha hassas bir topluluk ise tüzel kişilik, sözleşmesel ilişkiler, resmi kurullar, çalışma grupları, özel personel ve yazılı eskalasyon prosedürleri gerektirebilir.
Olası yönetişim rolleri şunlardır.
- Koordinatör kurum ya da sekretarya. Üyelik, katılım süreci, topluluk operasyonları, idari işler ve koordinasyon.
- Yönlendirme ya da danışma grubu. Stratejik yön ve üyelerin dengeli temsili.
- Teknik operatörler. Paylaşım platformlarının ve destekleyici hizmetlerin bakımı.
- Topluluk yöneticileri. Katılım, etkinlikler, iletişim ve yeni üyelerin uyumu.
- Çalışma grupları. Zararlı yazılım, zafiyet bildirimi, dolandırıcılık, tehdit avcılığı ya da operasyonel teknoloji gibi uzmanlık konuları.
- Hukuk, gizlilik ve güvenlik irtibat kişileri. Politika, mevzuata uyum ve hassas vakalarda destek.
Gereksiz bürokrasi yaratmaktan kaçının. Yönetişim kararları daha yavaş değil, daha net hale getirmelidir.
Politika, standartlar/kılavuzlar ve prosedürler
Topluluk belgeleri üç yararlı düzeye ayrılabilir.
- Politikalar. Yönetimin beklentileri, ilkeler ve zorunlu üst düzey kurallar.
- Standartlar ve kılavuzlar. Ortak uygulamalar, formatlar, sınıflandırmalar ve önerilen ya da zorunlu uygulama tercihleri.
- Prosedürler. Tekrarlayan görevler için adım adım operasyonel talimatlar.
Bu ayrım, üst düzey politikaları sabit tutarken tüm yönetişim çerçevesini yeniden müzakere etmeden uygulama ayrıntılarını değiştirmeyi mümkün kılar.
Hukuki yapı
Topluluğun personel istihdam etmesi, sözleşme imzalaması, üyelik aidatı toplaması, ortak altyapı işletmesi, hizmet satın alması ya da sorumluluk üstlenmesi gerektiğinde ayrı bir hukuki yapı yararlı olabilir.
Bu her topluluk için zorunlu değildir. Onları destekleyebilecek güvenilir bir koordinatör kurum zaten varsa, gayriresmi ya da başka bir kurumun çatısı altında barındırılan topluluklar da etkili olabilir.
Sözleşme türleri
Uygun sözleşme, topluluğun amacına ve hukuki bağlamına göre değişir. Olası mekanizmalar şunlardır.
| Sözleşme | Tipik kullanım | Genel resmiyet düzeyi |
|---|---|---|
| Abonelik ya da üyelik sözleşmesi | Resmi üyelik, ücretli hizmetler, sözleşmesel yükümlülükler | Uygulanabildiği yerde hukuken bağlayıcı |
| Gizlilik sözleşmesi / NDA | Gizli bilgilerin korunması | Genellikle bağlayıcı |
| Davranış kuralları | Davranış, beklenen uygulamalar, topluluk normları | Yazılı, hukuki etkisi bağlama göre değişir |
| Mutabakat Zaptı (MoU) | Kurumlar ya da topluluklar arası iş birliği | Genellikle iş birliğine dair resmi bir beyan, hukuki etkisi değişir |
| Operasyonel kurallar / katılım şartları | Topluluk hizmetlerinin kullanımına ilişkin pratik kurallar | Uygulamaya bağlı |
| Gayriresmi güven anlaşması | Küçük, yüksek güvene dayalı gruplar | Düşük resmiyet |
Hukuki bağlayıcılık yargı bölgesine göre değişir. Hukuki etkinin önemli olduğu durumlarda topluluk uygun hukuki danışmanlık almalıdır.
Kurallara uyulmaması ve anlaşmazlıkların çözümü
Üyeler kurallara uyulmadığında ne olacağını bilmelidir. Süreç orantılı ve kademeli olabilir. Örneğin
- açıklama isteme ve gayriresmi görüşme
- uyarı ve düzeltici eylem
- erişimin geçici olarak kısıtlanması
- yönetişim organı tarafından inceleme
- üyeliğin askıya alınması ya da sonlandırılması
Bir topluluk kötü niyetli kötüye kullanımı anlaşılabilir operasyonel hatalardan ayırmalıdır. Hatalara karşı aşırı cezalandırıcı bir tutum, paylaşma isteğini azaltabilir.
Ayrılma, kurumsal değişiklik ve birleşmeler
Yönetişim, bir üye aşağıdaki durumlardan birine girdiğinde ne olacağını açıklamalıdır.
- kendi isteğiyle ayrılırsa
- üyelik koşullarını kaybederse
- hukuki statüsü değişirse
- başka bir kurumla birleşirse
- satın alınırsa
- birden fazla kuruma bölünürse
- faaliyetlerini sonlandırırsa
Önemli sorular arasında daha önce alınmış bilgilerin nasıl ele alınacağı, hesapların iptali, yerelde tutulan kopyalar, ortak kimlik bilgileri, alt topluluklara erişim ve yetkilerin halef kuruma devredilip devredilmeyeceği yer alır.
Üyelik ve katılım süreci
Üyelik kriterleri
Üyelik kriterleri topluluğun amacını desteklemelidir. Örnekler şunlardır.
- tanımlı bir sektöre, coğrafyaya, mesleğe ya da hizmet alanına ait olmak
- uyumlu bir operasyonel görev alanına sahip olmak
- mevcut güvenilir bir üye tarafından önerilmek
- doğrudan bir görüşmeyi ya da tanışma toplantısını tamamlamak
- topluluk politikalarını ve bilgi kullanım kurallarını kabul etmek
- operasyonel ve idari irtibat kişilerini belirlemek
- paylaşılan bilgiyi koruyabilecek yetkinliği göstermek
Kriterler, adayların neden kabul edildiklerini ya da reddedildiklerini anlayabilecekleri kadar şeffaf olmalıdır.
Katılım süreci
Pratik bir katılım süreci şunları içerebilir.
- aday gösterme ya da başvuru
- kurumun ve irtibat kişilerinin doğrulanması
- topluluğun yönetişim kurallarına göre onay
- politikaların ya da sözleşmelerin kabulü
- topluluğun amacı ve kültürüyle tanıştırma
- bilgi kullanımı ve araçlar konusunda eğitim
- hesapların ve teknik erişimin oluşturulması
- diğer üyelerle tanıştırma
- ilk katkı ya da paylaşım alıştırması
Katılım süreci, güveni ve davranış normlarını oluşturmak için ilk fırsatlardan biridir.
Farklı katılım modelleri
Tüm üyelerin aynı yeteneklere sahip olması gerekmez. Bir topluluk şunları destekleyebilir.
- tam üyeler
- gözlemciler
- güvenilir ortaklar
- hizmet sağlayıcılar
- kamu sektörü irtibat kurumları
- araştırma ya da akademik ortaklar
- belirli bir olaya özel geçici katılımcılar
- alt topluluk üyeliği
Erişim ve sorumluluklardaki farklılıklar açıkça belirtilmelidir.
Dış iletişim ve büyüme
Topluluk ne kadar görünür olmak istediğine karar vermelidir. Bazı topluluklar bilerek küçük ve yalnızca davetle katılınan yapıda kalır. Bazıları ise yeni katılımcılar çekmek, rolünü açıklamak, çıktılarını yayımlamak ya da komşu topluluklarla ilişki kurmak için kamuya açık iletişime ihtiyaç duyar.
Bir dış iletişim yaklaşımı şunları tanımlayabilir.
- üye listesinin kamuya açık olup olmadığı
- topluluk adına kimin konuşabileceği
- hangi çıktıların kamuya açık yayımlanabileceği
- yeni kurumların ilgilerini nasıl bildirebileceği
- konferans, çalıştay ve tanıtım faaliyetlerinin yeni üye kazanmak için nasıl kullanılacağı
- kamuya açık raporlamanın üyelerin hassas faaliyetlerini ifşa etmekten nasıl kaçınacağı
Büyüme amaçla uyumlu kalmalıdır. Daha fazla üye, ancak güven modeli, yönetişim ve hizmetler onlarla birlikte ölçeklenebiliyorsa yararlıdır.
Hizmetleri ve işletim modelini tanımlayın
Bilgi paylaşımı genellikle temel yetenektir, ancak topluluklar çoğu zaman tamamlayıcı hizmetler sunarak daha değerli hale gelir.
Tipik hizmetler
Olası hizmetler şunlardır.
- yapılandırılmış siber tehdit bilgisi alışverişi
- olay ve durumsal farkındalık bilgilendirmeleri
- zafiyet bilgisi ve koordineli bildirim
- tehdit analizi ve zenginleştirme
- zararlı yazılım analizi
- adli bilişim desteği
- tehdit avcılığı
- ortak tespit mühendisliği
- ortak veri setlerine ya da zenginleştirme kaynaklarına erişim
- zafiyet yönetimi desteği
- ortak tatbikatlar ve eğitimler
- analiz çalışma grupları
- kolluk ya da kamu sektörüyle irtibat
- vaka koordinasyonu
- paylaşılan bilginin nitelendirilmesi, doğrulanması ya da puanlanması
- topluluk tarafından geliştirilen araçlar, taksonomiler, oyun kitapları (playbook) ve yöntemler
Yeni bir topluluk, sürdürülemeyecek iddialı bir katalog yerine güvenilir biçimde sunulabilecek küçük bir hizmet setiyle başlamalıdır.
İşletim modeli
Her hizmeti kimin, hangi koşullarda sağlayacağına karar verin. Hizmetler
- topluluk operatörü tarafından merkezi olarak sağlanabilir
- üyeler tarafından katkı olarak sunulabilir
- uzmanlaşmış çalışma grupları tarafından sağlanabilir
- üçüncü taraflardan satın alınabilir
- federasyon yoluyla karşılıklı olarak sağlanabilir
Finansman ve sürdürülebilirlik modeli
Olası finansman modelleri şunlardır.
- üyelik aidatları
- belirli hizmetlere abonelikler
- kamu fonları ya da hibeler
- koordinatör bir kurumun desteği
- bağışlar ya da sponsorluk
- karma finansman
Finansman, üyelerin katkıda bulunduğu bilgiyi üyelerin beklemediği şekillerde kullanmak gibi güveni zedeleyen teşvikleri istemeden yaratmamalıdır.
Dış ortaklıklar
Bir topluluğun kamu kurumları, kolluk birimleri, araştırma kuruluşları, hizmet sağlayıcılar, diğer ISAC/ISAO'lar, zafiyet koordinatörleri ya da uluslararası ortaklarla yapılandırılmış ilişkiler kurması gerekebilir. Bu ilişkiler şu konularda açık olmalıdır.
- ortaklığın amacı
- dış tarafın üye mi, gözlemci mi, hizmet sağlayıcı mı yoksa ayrı bir eş topluluk mu olduğu
- hangi bilgilerin paylaşılabileceği
- bilginin üçüncü taraflara yeniden dağıtımına izin verilip verilmediği
- eskalasyon ve irtibat noktaları
- özel bir MoU, NDA ya da başka bir sözleşmenin uygun olup olmadığı
Bir ortaklık, otomatik olarak tüm topluluk bilgilerine erişim anlamına gelmez. Gerekli en az erişim ilkesi güvenilir dış ortaklar için de geçerli olmalıdır.
Bölüm II. Bilgi Paylaşım Kuralları
Bir bilgi alışverişi politikası oluşturun
Bilgi alışverişi politikası topluluğun en önemli belgelerinden biridir. Paylaşılan her öğe için dört soruyu yanıtlamalıdır.
- Kullanım (handling). Alıcı bu bilgiyi nasıl korumalı?
- Eylem. Alıcı bu bilgiyle ne yapabilir?
- Paylaşım. Bilgi kimlerle yeniden paylaşılabilir?
- Lisans. Yeniden kullanım hangi koşullara tabidir?
Bu boyutlar FIRST Information Exchange Policy (IEP) çerçevesi, Traffic Light Protocol (TLP) işaretleri, topluluğa özel taksonomiler ya da eşdeğer mekanizmalar gibi standartlarla ifade edilebilir.
SiberKapan notu. TLP en hızlı benimsenen işaretleme yöntemidir. Güncel TLP 2.0 sürümünde beş etiket vardır. TLP:CLEAR herkese açık paylaşılabilir. TLP:GREEN topluluk içinde paylaşılabilir ama kamuya açık yayımlanmaz. TLP:AMBER alıcının kurumu ve hizmet verdiği müşterileriyle bilmesi gereken kadarıyla paylaşılabilir. TLP:AMBER+STRICT yalnızca alıcının kendi kurumuyla sınırlıdır. TLP:RED ise yalnızca o toplantıdaki ya da yazışmadaki kişilere özeldir. Bir belediye topluluğunda saldırgan IP listesi TLP:GREEN olarak, bir üyenin yaşadığı olayın ayrıntıları ise TLP:AMBER+STRICT olarak paylaşılabilir.
Kullanım
Kullanım kuralları şunları ele alabilir.
- gizlilik
- bilmesi gereken kadar erişim
- saklama gereksinimleri
- şifreleme
- saklama süresi
- kayıt tutma (loglama)
- bilgiyi sonradan alacak taraflar için gereksinimler
- kişisel ya da özel mevzuata tabi verilerin ele alınması
- bilgi ifşa edilir ya da kötüye kullanılırsa bildirim
İzin verilen eylemler
Alıcılar bilginin hangi amaçla paylaşıldığını anlamalıdır.
- yalnızca farkındalık
- iç analiz
- korelasyon
- tehdit avcılığı
- tespit
- engelleme
- otomatik önleme
- olay müdahalesi
- zafiyet giderme
- yeniden dağıtım
- yayımlama
Bu, özellikle bir göstergenin operasyonel bir eyleme yol açabileceği durumlarda önemlidir. İnceleme için yararlı olan bir gösterge, otomatik olarak engelleme için de uygun değildir.
Paylaşım ve yeniden dağıtım
Politika şunları tanımlamalıdır.
- dağıtım işaretleme şeması
- yeniden dağıtıma izin verilip verilmediği
- yeniden dağıtımın onay gerektirip gerektirmediği
- paylaşımın belirli bir grupla sınırlı olup olmadığı
- topluluktan topluluğa federasyona izin verilip verilmediği
- üçüncü taraflardan alınan bilginin nasıl ele alınacağı
- yasal ya da zorunlu raporlama yükümlülüklerinin olağan topluluk kurallarının önüne ne zaman geçtiği
Lisanslama
Gerektiğinde bilginin yeniden kullanılıp kullanılamayacağını, değiştirilip değiştirilemeyeceğini, yeniden dağıtılıp dağıtılamayacağını, ürünlere entegre edilip edilemeyeceğini ya da yayımlanıp yayımlanamayacağını belirtin. Topluluğun aldığı tüm verilerin, yalnızca teknik olarak erişilebilir oldukları için yeniden dağıtılabileceğini varsaymaktan kaçının.
Aşağıdaki karar akışı, bilgiyi başka bir üyeye ya da topluluğa göndermeden önce uygulanır. Geçerli tüm koşulları birlikte değerlendirin. Tek başına bir dağıtım işareti, izin verilen her eylemi ya da yeniden kullanım koşulunu anlatmaz. Zorunlu raporlama yükümlülükleri ilgili politika ve hukuki süreç üzerinden çözülmelidir.
Diyagram. CIRCL / MISP Projesi, CC BY-SA 3.0
Hedeflenen alıcı ya da amaç değişirse kontrolleri tekrarlayın. Bu kontrollerden geçmek alışverişe izin verir. Operasyonel kullanım ise kalite, güven ve uygunluk açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
SiberKapan notu. Lisans konusu Türkiye'de sıkça atlanır. Örneğin herkese açık bir tehdit beslemesini kendi güvenlik duvarınızda kullanmak çoğu zaman serbesttir. Ama aynı beslemeyi ticari bir ürüne gömüp müşterilere satmak, beslemenin lisansına bağlıdır. SiberKapan beslemeleri CC BY 4.0 lisanslıdır ve ticari kullanım dahil atıf koşuluyla serbesttir. Kullandığınız her beslemenin lisansını bu şekilde kontrol etmenizi öneririz.
Atıf ve anonimlik
Bir topluluk, üyelerin aşağıdakileri yapıp yapamayacağına karar vermelidir.
- kurumlarının adıyla paylaşmak
- topluluğa anonim olarak paylaşmak
- operatörden kendi adlarına yayımlamasını istemek
- takma kimlikler kullanmak
- topluluk dışında atıf yapılmasını yasaklamak
Anonim ya da başkası aracılığıyla paylaşım, katkı önündeki engelleri azaltabilir. Ancak operatör güven, kötüye kullanımın ele alınması ve kalite kontrol için yeterli iç kaynak bilgisini (provenance) yine de korumalıdır.
Zorunlu ve gönüllü paylaşım
Yasal raporlama ile eşler arası gönüllü paylaşım bir arada var olabilir, ancak alıcılar bunları birbirinden ayırt edebilmelidir. Bağlam, bilginin bir yükümlülük nedeniyle mi, gönüllü bir katkı olarak mı, yoksa her ikisi olarak mı paylaşıldığını açıkça göstermelidir.
SiberKapan notu. Türkiye'de bazı kurumların siber olayları ilgili otoriteye bildirme yükümlülüğü vardır. Aynı olay hakkında bir topluluk içinde gönüllü paylaşım da yapılabilir. Bu durumda paylaşımda "bu bilgi ayrıca yetkili kuruma bildirildi" gibi bir not düşmek, diğer üyelerin aynı bildirimi mükerrer yapmasını önler ve bilginin statüsünü netleştirir.
Alt topluluklar
Topluluklar büyüdükçe üyelerin bir kısmı çoğu zaman kendi paylaşım alanlarına ihtiyaç duyar. Örnekler şunlardır.
- ulusal bir topluluk içinde sektöre özel bir alt grup
- geçici bir olay çalışma grubu
- bir zafiyet bildirimi grubu
- bir zararlı yazılım analizi grubu
- belirli bir teknolojiyi işleten kurumlarla sınırlı bir grup
Operatör, alt topluluklara izin verilip verilmediğine, nasıl oluşturulacaklarına, üyeliklerini kimin yöneteceğine, yaşam döngülerinin nasıl sürdürüleceğine ve bağımsız olarak federe olup olamayacaklarına karar vermelidir.
Bölümlendirme gerçek bir güven ya da operasyonel ihtiyacı çözmelidir. Birbirinden yalıtılmış çok sayıda grup bilgiyi parçalayabilir ve daha geniş topluluğu zayıflatabilir.
Ne paylaşılmalı?
Kaynaklar
Topluluk bilgileri şu kaynaklardan gelebilir.
- olay müdahalesi incelemeleri
- kurum içi SOC ya da CSIRT gözlemleri
- zararlı yazılım analizi
- bal küpleri (honeypot), spam tuzakları, sensörler ya da sanal analiz ortamları (sandbox)
- açık kaynak istihbaratı (OSINT)
- zafiyet araştırması ve bildirimi
- yeniden dağıtıma izin verildiği durumlarda ticari ya da ortak kaynaklı istihbarat
- ortak veri setleri
- tehdit avcılığı
- üye raporları ve talepleri
- üyeler tarafından zenginleştirilmiş kamuya açık raporlar
Katkı türleri
Yararlı katkılar yeni göstergelerden ibaret değildir.
- olay raporları
- gözlemler ve görülme bildirimleri (sighting)
- düzeltmeler
- yanlış pozitif geri bildirimi
- güven ya da ilgililik değerlendirmeleri
- mevcut öğeler arasındaki ilişkiler
- atıf hipotezleri ve karşı analizler
- azaltma (mitigation) önerileri
- tespit kuralları
- zafiyetler ve giderme bilgileri
- analiz raporları
- yöntemler ve iş akışları
- yardım talepleri
- çıkarılan dersler
Sağlıklı bir topluluk, her katkıyı değiştirilemez kabul etmek yerine üyelerin başkalarının paylaştığı bilgiyi iyileştirmesine izin verir.
SiberKapan notu. En değersiz görülen ama en değerli katkılardan biri yanlış pozitif geri bildirimidir. "Bu listedeki 198.51.100.7 bizim kendi tarama sunucumuz, lütfen çıkarın" diyen tek bir e-posta, o IP'yi otomatik engelleyen onlarca kurumu bir kesintiden kurtarabilir.
Bağlam ekleyin
Mümkün olduğunda paylaşılan bilgi şunları açıklamalıdır.
- ne gözlemlendiği
- ne zaman ve nerede gözlemlendiği
- neden önemli olabileceği
- kaynağı ya da kökeni
- güven düzeyi
- amaçlanan kullanım
- bilinen sınırlamalar
- diğer bilgilerle ilişkileri
- bilginin daha önce doğrulanıp doğrulanmadığı ya da operasyonel kullanıma alınıp alınmadığı
Yanlış pozitifler ve belirsizlik
Belirsizlik gizlenmemeli, ifade edilmelidir. Analistlerin güveni, görüş ayrılığını, yanlış pozitifleri, son kullanma süresini, görülme bildirimlerini ve alternatif yorumları ifade edebilecekleri yollara ihtiyacı vardır.
Yararlı bir operasyonel kural şudur.
Depolama ve politika izin verdiğinde potansiyel olarak yararlı analitik bilgiyi saklayın, ancak bilgiyi otomatik savunma eylemlerinde kullanmadan önce daha katı bir seçim uygulayın.
Ortak sözlükler ve veri modelleri
Sözlük neden önemlidir?
Ortak bir sözlük, üyelerin ve bağlı toplulukların bilgiyi tutarlı biçimde yorumlamasını sağlar. Şunları destekler.
- arama
- filtreleme
- önceliklendirme
- otomasyon
- erişim kontrolü
- topluluklar arası senkronizasyon
- istatistik ve ölçüm
Bir topluluk, en yaygın kullanım senaryoları için gereken asgari sözlükler üzerinde erkenden uzlaşmalıdır.
MISP taksonomileri
MISP taksonomileri, sınıflandırma ve işaretleme için makine tarafından okunabilir sözlükler sunar. Topluluklar kendi kullanım senaryolarına uygun bir sözlük alt kümesini seçip zorunlu tutabilir, gerektiğinde kendi sözlüklerini de oluşturabilir.
Olası kullanımlar şunları tanımlamayı içerir.
- güven
- bilginin hassasiyeti
- öncelik
- amaçlanan kullanım
- tehdit düzeyi
- sektör
- iş akışı durumu
- kaynak güvenilirliği
- bilgi alışverişi politikası
SiberKapan notu. Pratikte en çok işe yarayan küçük bir başlangıç seti şöyle olabilir. Paylaşım izni için tlp, bilgiyle ne yapılabileceği için PAP (Permissible Actions Protocol), kaynağın ve bilginin güvenilirliği için admiralty-scale, analistin ne kadar emin olduğunu ifade etmek için estimative-language. Bu dört taksonomi MISP'te hazır gelir. Örneğin bir olay tlp:green, PAP:GREEN, admiralty-scale:source-reliability="b" ve estimative-language:likelihood-probability="very-likely" ile etiketlendiğinde alıcı, paylaşımı kime iletebileceğini, ne yapabileceğini ve kaynağa ne kadar güvenebileceğini tek bakışta görür.
MISP galaksileri
MISP galaksileri şu gibi kavramlar için daha zengin bağlamsal yapılar sunar.
- tehdit aktörleri
- kampanyalar
- zararlı yazılım aileleri
- fidye yazılımları
- araçlar
- saldırı teknikleri
- azaltma ya da yöntem çerçeveleri
Topluluklar ortak açık sözlükleri yeniden kullanırken yerel bilgi birikimlerini de koruyabilir. Bir topluluğun analizini küresel olarak tek doğru kabul ettirmek yerine alternatif bakış açıları da ifade edilebilmelidir.
Birlikte çalışabilirlik
Standartlaştırmanın amacı yerel farklılıkları ortadan kaldırmak değildir. Amaç, bu farklılıkların anlamını, bilginin sistemler ve topluluklar arasında güvenle taşınabileceği kadar açık hale getirmektir.
Bölüm III. İnsan Topluluğunu İnşa Etmek
Güven, karşılıklılık ve katılım
İnsan ilişkileri
Güven çoğu zaman yazılı sözleşmeler ve teknik kontrollerle pekişmeden önce kişisel etkileşimle başlar. Yararlı mekanizmalar şunlardır.
- yüz yüze çalıştaylar
- çalışma oturumları
- ikili görüşmeler
- ortak olay müdahalesi
- eğitim
- masa başı tatbikatlar
- personel değişimi
- gayriresmi topluluk etkinlikleri
- düzenli çevrim içi toplantılar
Topluluk operatörü, üyelerin kiminle paylaşım yaptıklarını tanıyabilecekleri fırsatlar yaratmalıdır.
Örnek olarak liderlik edin
Operatörler ve olgun üyeler şunları göstermelidir.
- yararlı bilginin nasıl yapılandırılacağı
- ne kadar bağlam verileceği
- hassasiyetin nasıl işaretleneceği
- belirsizliğin nasıl ifade edileceği
- geri bildirimin nasıl verileceği
- bilginin operasyonel olarak nasıl güvenle kullanılabileceği
Bu genellikle başlangıçta karmaşık katkı kuralları dayatmaktan daha etkilidir.
Geri bildirim döngüleri
Paylaşımı değerli kılan geri bildirimdir. Yararlı mekanizmalar şunlardır.
- görülme bildirimleri (sighting)
- yorumlar
- düzeltmeler
- değişiklik önerileri
- zenginleştirme
- yararlılığın teyit edilmesi
- bilginin bir incelemeye nasıl yardımcı olduğuna dair geri dönüş
- katkıda bulunanların tanınması
Bilgiyi yalnızca merkezi bir kaynaktan dağıtan bir topluluk, iş birliğine dayalı bir paylaşım topluluğu değil, bir besleme (feed) olur.
SiberKapan notu. Bu cümle dürüstçe kabul etmemiz gereken bir ayrımı ortaya koyuyor. SiberKapan'ın MISP beslemesi de bu tanımla bir topluluk değil, bir beslemedir. Göstergeler SiberKapan'ın kendi sensörlerinden gelir ve tek yönlü dağıtılır. Beslemeler topluluklar için değerli bir girdi olabilir, ama bir topluluğun yerini tutmaz. Bir beslemeyi topluluğa yaklaştıran şey, tüketicilerin geri bildirim verebilmesidir. Yanlış pozitif bildirimi, görülme bildirimi ya da bir IP'nin listeden çıkarılması talebi bunun ilk adımlarıdır.
Geri bildirim döngüsü katkıyı operasyonel değere bağlar. Bilgi, belirli bir savunma eylemi için gereken eşiği karşılamasa bile analiz için yararlı olmaya devam edebilir. Geri bildirimler ve güncellemeler, özgün katkıyla aynı kullanım ve yeniden dağıtım kurallarına tabidir.
Diyagram. CIRCL / MISP Projesi, CC BY-SA 3.0
Tanınma ve emeğin karşılığı
Politika izin verdiğinde katkıda bulunanların emeği tanınmalıdır. Tanınma basit olabilir. Bir raporda teşekkür, topluluk istatistiklerinde görünürlük, çalışmayı sunmak için davet ya da diğer üyelerden açık bir teşekkür.
Üyelerin analizlerini sahiplenmeyin ve topluluk katkılarını operatörün kendi çalışmasıymış gibi sunmayın.
Kültürel ve dilsel farklılıklar
Sınır ötesi toplulukların farklı terminolojiyi, iletişim tarzlarını, hukuki varsayımları ve analiz geleneklerini hesaba katması gerekir. Ortak taksonomiler ve yapılandırılmış üst veriler yardımcı olur, ancak doğrudan insan etkileşiminin yerini tutmaz.
SiberKapan notu. Bu çeviri de bu bölümün küçük bir uygulaması sayılabilir. Türkiye'deki birçok ekip İngilizce teknik terimleri günlük işinde kullanır, ama politika ve yönetişim belgelerini kendi dilinde okumak, karar vericilerin ve hukuk birimlerinin sürece katılmasını kolaylaştırır.
İletişim ve iş birliği kanalları
Hiçbir araç her türlü iş birliğini tek başına desteklemez. Bir topluluğun genellikle birkaç kanala ihtiyacı vardır.
İnsandan insana iletişim
Tipik mekanizmalar şunlardır.
- sohbet platformları
- güvenli e-posta
- e-posta listeleri
- sesli ve görüntülü görüşme
- forumlar
- ortak notlar ya da wiki'ler
- yüz yüze toplantılar
Mattermost gibi sohbet platformları ya da benzer alternatifler kanalları, rol tabanlı erişimi, başlık bazlı tartışmayı, bildirimleri, entegrasyonları ve denetlenebilirliği destekleyebilir. Seçilen ürün, topluluğun gizlilik ve operasyonel gereksinimlerine uymasından daha az önemlidir.
Vaka yönetimi
Yapılandırılmış istihbarat alışverişi ile operasyonel koordinasyon farklı sorunlardır. Üyeler incelemeleri, olayları, zafiyet bildirimlerini ya da analiz görevlerini birlikte yürüttüğünde, bir vaka yönetimi katmanı şunları sağlayabilir.
- ortak görev koordinasyonu
- dağıtık sahiplik
- istihbarat nesnelerine referanslar
- ilerleme takibi
- rol tabanlı erişim
- denetim izleri
- iş akışı şablonları
- seçilmiş vaka üst verilerinin kontrollü paylaşımı
Federe bir vaka yönetimi modeli, her kurumun iç ayrıntılarını gizli tutarken koordinasyon için yeterli bilgiyi seçerek açmasına izin vermelidir.
MISP ile entegrasyonun ve ortak analiz iş akışlarının yararlı olduğu durumlarda FlowIntel gibi açık kaynaklı araçlar değerlendirilebilir. Ancak topluluklar araçları gerçek gereksinimlerine göre seçmeli ve gereksiz bağımlılıktan (lock-in) kaçınmalıdır.
Ortak analiz iş akışları
Tekrarlanabilir analiz iş akışlarını belgelemek, yeniden üretilebilirliği ve bilgi aktarımını iyileştirebilir. Bir iş akışı şunları tanımlayabilir.
- zenginleştirme adımları
- doğrulama rutinleri
- karar noktaları
- gerekli veri kaynakları
- kullanılan araçlar
- beklenen çıktılar
- eskalasyon ya da müdahale prosedürleri
Temel vaka verileri yerelde kalsa bile yeniden kullanılabilir iş akışları özerk ekipler arasında paylaşılabilir.
Bölüm IV. Teknik Mimari ve Federasyon
Bir bilgi paylaşım mimarisi seçmek
Tek bir doğru mimari yoktur. Seçim güvene, ölçeğe, kaynaklara, egemenlik gereksinimlerine, gecikmeye ve operasyonel olgunluğa bağlıdır.
Merkezi ya da göbek-uç (hub-and-spoke)
Koordinatör bir kurum, üyelerin kullandığı merkezi bir paylaşım platformu işletir.
Avantajlar
- kolay katılım
- daha basit yönetim
- tutarlı yapılandırma
- üyeler için daha düşük altyapı yükü
- yeni bir topluluğu başlatmak için yararlı
Ödünler
- merkezi operatöre bağımlılık
- merkezin erişilebilirliği ve kapasitesi önem kazanır
- merkez, topluluk faaliyetleri hakkında daha fazla görünürlüğe sahiptir
- merkezi hizmetin yönetişimi kritik hale gelir
Eşler arası ya da ağ (mesh)
Birden fazla kurum kendi platformunu işletir ve seçtiği ortaklarla doğrudan senkronize olur.
Avantajlar
- güçlü yerel özerklik
- tek bir merkezi depoya gerek yoktur
- merkezi bir hizmetin kaybına karşı dayanıklılık
- seçici ikili ya da konu bazlı ilişkiler
Ödünler
- daha yüksek operasyonel karmaşıklık
- politika tutarlılığını sağlamak daha zordur
- üyelerin daha fazla teknik yetkinliğe ihtiyacı vardır
- senkronizasyon filtreleri ve güven ilişkileri dikkatli bakım gerektirir
Hiyerarşik
Yerel ya da sektörel topluluklar koordinasyon düğümlerine bağlanır. Bu düğümler de diğer ulusal, bölgesel ya da uluslararası topluluklara bağlanabilir.
Bu model kurumsal görev alanlarını yansıtabilir ve her katmanın bilgiyi kendi rolüne göre filtrelemesine, doğrulamasına, zenginleştirmesine ya da yeniden dağıtmasına olanak verir.
Temel risk, hiyerarşinin alttaki veri üzerinde yetki sahibi olmakla karıştırılmasıdır. Bilgiyi üreten kurumun dağıtım kararları ve kaynak bilgisi açıkça korunmalıdır.
SiberKapan notu. Türkiye'deki USOM, sektörel SOME ve kurumsal SOME yapısı hiyerarşik modele yakın bir örnektir. Bu rehberin uyarısı burada da geçerlidir. Bir kurumsal SOME'nin üst katmana ilettiği bilgi, kendi koyduğu paylaşım sınırlarını kaybetmemelidir.
Karma (hybrid)
Olgun ortamların çoğu karmadır. Bazı üyeler merkezi olarak barındırılan bir platform kullanır, bazıları kendi kurulumlarını işletir, seçilmiş kurumlar ise belirli konular için doğrudan ilişkiler sürdürür.
Karma mimariler çoğu zaman en pratik olanıdır, çünkü teknik olgunluğun ve güven ilişkilerinin üyeler arasında farklılık göstermesine izin verir.
Mimari seçim tablosu
| Soru | Göbek-uç | Eşler arası | Hiyerarşik | Karma |
|---|---|---|---|---|
| Yeni üyeler için kolaylık | Yüksek | Düşük | Orta | Yüksek |
| Yerel özerklik | Orta | Yüksek | Orta/Yüksek | Yüksek |
| Operatör karmaşıklığı | Orta | Yüksek/dağıtık | Yüksek | Yüksek |
| Dayanıklılık | Orta | Yüksek | Orta | Yüksek |
| İnce ayarlı ikili paylaşım | Orta | Yüksek | Orta | Yüksek |
| Karışık olgunluk düzeyine uygunluk | Yüksek | Düşük/Orta | Orta | Yüksek |
Tablo kural koyucu değil, yol göstericidir.
Federe bir bilgi paylaşım platformu olarak MISP
MISP, kaynak bilgisini ve dağıtım tercihlerini koruyarak yapılandırılmış siber güvenlik bilgisinin toplanmasını, üretilmesini ve dağıtılmasını destekleyebilir.
Kurulum modelleri
Bir topluluk MISP'i birkaç şekilde kullanabilir.
- topluluk operatörünün barındırdığı ortak bir MISP kurulumu
- mevcut güvenilir bir kurumun barındırdığı ortak bir kurulum
- toplulukla senkronize olan, üyelere ait ayrı kurulumlar
- bazı üyelerin ortak kurulumu kullandığı, diğerlerinin kendi kurulumunu işlettiği karma bir model
- seçilmiş bilgileri birbirleriyle paylaşan birden fazla bağlı topluluk
Kurulum modeli, yönetişimi teknolojiye uydurmaya zorlamak yerine yönetişim ve güven gereksinimlerini izlemelidir.
Toplama
MISP, beslemeler, olay raporları, zafiyet bilgileri, zararlı yazılım analizleri, otomatik toplama sistemleri ve üye katkıları gibi kaynaklardan gelen bilgiyi içeri alabilir ve normalleştirebilir.
Üretim ve zenginleştirme
Analistler ilişkiler, bağlam, taksonomiler, galaksiler, görülme bildirimleri, yorumlar ve diğer zenginleştirmeleri ekleyebilir. Bu, topluluğun beslemeleri yalnızca bir araya toplamak yerine istihbaratı birlikte üretmesini sağlar.
Dağıtım ve erişim kontrolü
Önemli mekanizmalar şunlardır.
- hedeflenen erişim alanını tanımlayan dağıtım düzeyleri
- açıkça belirlenmiş kurum kümeleri için paylaşım grupları
- etiket tabanlı erişim kontrolü ve filtreleme
- senkronizasyon filtreleri
- kontrollü içe ya da dışa aktarım için beslemeler (feed)
- izlenebilirlik için denetim kayıtları
- daha güçlü özgünlük ya da bütünlük kontrolleri gerektiğinde kriptografik mekanizmalar
- topluluğun olağan yapılandırmanın ötesinde güvencelere ihtiyaç duyduğu durumlarda MISP Guard gibi ek politika uygulama katmanları
Bu mekanizmalar politikayı uygulayabilir, ancak politikayı tanımlayamaz. Topluluk önce hangi paylaşıma izin verildiği konusunda uzlaşmalıdır.
Topluluklar arası federasyon
Federasyon, her sunucu arasında her öğenin senkronize edilmesiyle sınırlı değildir. Topluluklar şunları tanımlamalıdır.
- hangi bilgi kategorilerinin topluluk sınırlarını geçebileceği
- özgün dağıtım işaretlerinin korunup korunmadığı
- alıcıların bilgiyi daha ileriye dağıtıp dağıtamayacağı
- kaynak bilgisinin nasıl korunduğu
- düzeltmelerin ve görülme bildirimlerinin kaynağa geri akıp akmadığı
- iptallerin ya da güncellemelerin nasıl ele alındığı
- hangi taksonomilerin her iki tarafta da anlaşıldığı
- kötüye kullanım içeren olayların nasıl eskale edildiği
Amaç en yüksek düzeyde çoğaltma değil, kontrollü birlikte çalışabilirliktir.
Aşağıdaki örnek, iki özerk topluluk arasındaki seçilmiş bir alışverişi göstermektedir. Her biri kendi yönetişimini, üyeliğini ve gizli vaka verilerini korur. Sınırı yalnızca onaylanmış bulgular geçer ve politika izin verdiğinde geri bildirim geri döner.
Diyagram. CIRCL / MISP Projesi, CC BY-SA 3.0
Aynı kontroller her iki yönde ve bilginin bir sonraki tarafa iletildiği her sınırda geçerlidir. Üçüncü bir toplulukla kurulan bağlantı, birinci topluluktan alınan bilgiyi iletmek için otomatik bir hak vermez.
Ortak veri kaynakları
Bilgi paylaşım toplulukları, hazır istihbaratın yanı sıra kanıt ve zenginleştirme kaynaklarına kontrollü erişim sağlayabildiklerinde çoğu zaman daha yararlı hale gelir.
Olası ortak kaynaklar şunlardır.
- pasif DNS
- zararlı yazılım depoları
- sandbox sonuçları
- pasif TLS ve sertifika veri setleri
- ağ telemetrisi
- sinkhole ya da bal küpü verileri
- zafiyet veri setleri
- tarama sonuçları
- kötüye kullanım (abuse) bilgileri
- itibar (reputation) veri setleri
- geçmiş tehdit istihbaratı koleksiyonları
Ortak veri setleri mükerrer çalışmayı azaltabilir ve üyelerin bulguları bağımsız olarak doğrulamasına olanak verir.
Erişim modelleri
Her veri setinin her üyeye kopyalanması gerekmez. Olası modeller şunlardır.
- yalnızca sorgu erişimi
- API erişimi
- türetilmiş göstergelerin sınırlı dışa aktarımı
- tam senkronizasyon
- vakaya özel erişim
- bir çalışma grubuyla sınırlı erişim
- yalnızca türetilmiş sonuçların paylaşıldığı yerel analiz
SiberKapan notu. Yalnızca sorgu erişimine bir örnek MISP'in genişletme (expansion) modülleridir. Bir analist MISP'teki bir IP adresine sağ tıklayıp dış bir kaynağa sorgu gönderir, sonuç olayın içine zenginleştirme olarak eklenir. Kaynağın tüm veritabanı analistin sistemine kopyalanmaz. SiberKapan'ın bal küpü verileri için yazdığı modül de bu şekilde çalışır ve misp-modules projesine eklenmiştir. Aynı yaklaşım pasif DNS ya da sertifika veri setleri için de kullanılır.
Kaynak bilgisi ve yeniden üretilebilirlik
Mümkün olduğunda analiz sonuçları hangi veri setlerinin ya da zenginleştirme hizmetlerinin kullanıldığını kaydetmelidir. Bu, yeniden üretilebilirliği artırır, diğer analistlerin sonuçları doğrulamasına yardımcı olur ve alttaki hassas veriyi ifşa etmeden operasyonel güveni güçlendirir.
Bölüm V. Güvenlik, Gizlilik ve Mevzuata Uyum
Güvenlik gereksinimleri
Topluluklar düzenli olarak hassas bilgilerle çalışır. Güvenlik gereksinimleri hem merkezi hizmetleri hem de üyelerin sorumluluklarını kapsamalıdır.
Aktarımdaki ve depolanan veri
Şu konulardaki gereksinimleri değerlendirin.
- aktarım şifrelemesi
- uygun olduğunda depolanan verinin şifrelenmesi
- güvenli kimlik doğrulama
- çok faktörlü kimlik doğrulama
- hesap yaşam döngüsü yönetimi
- ayrıcalıklı erişim
- yedekler
- kayıt tutma ve izleme
- güvenli yönetim erişimi
- yama ve zafiyet yönetimi
- topluluk altyapısı için olay müdahalesi
En az ayrıcalık ve bölümlendirme
Erişim ihtiyaçla örtüşmelidir. Gereksiz maruziyeti azaltmak için alt topluluklar, paylaşım grupları, roller ve ayrılmış kurulumlar kullanılabilir.
Bölümlendirme bilinçli yapılmalıdır. Aşırı parçalanma topluluğu işletmeyi zorlaştırabilir ve yararlı korelasyonu engelleyebilir.
Denetlenebilirlik
Üyeler önemli eylemlerin incelenebileceğinden emin olmalıdır. Sisteme bağlı olarak ilgili denetim olayları şunları içerebilir.
- erişim değişiklikleri
- üyelik değişiklikleri
- yayımlama ve değişiklik
- senkronizasyon faaliyeti
- yönetimsel eylemler
- paylaşım gruplarında ya da dağıtım politikalarında değişiklikler
Denetlenebilirlik hesap verebilirliği güçlendirir, ancak kendisi de gizliliğe ve orantılılığa saygı göstermelidir.
Üyelerin güvenlik sorumlulukları
Topluluk, üyelerin hassas bilgi almadan önce temel kontrolleri karşılamaları gerekip gerekmediğini tanımlamalıdır. Gereksinimler her üyelik düzeyi için aynı olmak yerine paylaşılan verinin hassasiyetiyle orantılı olabilir.
Gizlilik, kişisel verilerin korunması ve hukuki kısıtlar
Hukuki ve düzenleyici gereksinimler yargı bölgelerine ve sektörlere göre farklılık gösterir. Topluluklar uygun danışmanlık almalı ve bu belgeyi hukuki analizin yerine koymaktan kaçınmalıdır.
SiberKapan notu. Türkiye'de bu bölümün karşılığı öncelikle 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur (KVKK). IP adresleri, e-posta adresleri ya da kullanıcı adları gibi göstergeler belirli bir kişiyle ilişkilendirilebildiği durumlarda kişisel veri sayılabilir. Sınır ötesi paylaşımda yurt dışına veri aktarımı kuralları da devreye girer. Bu konuda biz hukuki görüş veremeyiz. Bir topluluk kurmadan önce bir hukukçuya danışmanızı öneririz.
Veri minimizasyonu ve orantılılık
Topluluk, amacı için gerçekten hangi kişisel ya da özel mevzuata tabi verilerin gerekli olduğunu belirlemeli ve operasyonel bir gerekçe olmadan bilgi toplamaktan kaçınmalıdır.
Takma adlandırma ve anonimleştirme
Takma adlandırma gizlilik riskini azaltabilir, ama analitik değeri de azaltabilir. Bilgi dönüştürüldüyse alıcılar, dönüşümün sınırlarını yorumlayabilecek kadar bu dönüşüm hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Mümkün olduğunda dönüşüm ya da anonimleştirme tekniğini üst veri olarak ifade edin. Böylece analistler verinin özgün gözlemden nasıl farklılaştığını anlayabilir.
Kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler ve şeffaflık
Üyelik sözleşmeleri, kullanım koşulları ya da bilgi paylaşım politikaları kişisel verilerin işlenmesine ilişkin sorumlulukları tanımlayabilir. Kamuya açık hizmetler uygun aydınlatma bilgisi ve kişisel verilerle ilgili talepler için bir iletişim noktası sunmalıdır.
Zorunlu ifşa ve hukuki talepler
Topluluk, olağan paylaşım politikasının dışında ifşa gerektirebilecek hukuki ya da düzenleyici yükümlülükleri üyelerin ve operatörün nasıl ele alacağını tanımlamalıdır. Süreç bir kriz yaşanmadan önce netleşmiş olmalıdır.
Sınır ötesi federasyon
Bilgi yargı bölgeleri arasında geçtiğinde federasyon, hukuk, sözleşmesel yükümlülükler ya da kurumsal görev alanlarındaki farkların bilginin ileriye paylaşılmasını ya da işlenmesini etkileyip etkilemediğini anlamalıdır.
Bölüm VI. Olgunluk ve Federasyon
Bilgi paylaşım toplulukları için olgunluk modeli
Topluluk olgunluğu yalnızca teknik otomasyonun bir ölçüsü değildir. Güveni, yönetişimi, katılımı, veri kalitesini, operasyonel süreçlere entegrasyonu ve diğer topluluklarla iş birliği yapabilme becerisini yansıtır.
Yararlı bir olgunluk ilerleyişi şöyledir.
Aşama 1. Plansız paylaşım
- ikili e-posta, sohbet ya da toplantılar
- kişisel güven
- sınırlı belgeleme
- vaka bazında paylaşım kararları
Hedef. Değeri ve güvene dayalı ilişkileri kurmak.
Aşama 2. Yapılandırılmış topluluk
- tanımlı üyelik
- ortak kurallar ve temel yönetişim
- ortak sözlük
- ortak platform ya da yapılandırılmış alışveriş formatı
- düzenli toplantılar ve faaliyetler
Hedef. İş birliğini tekrarlanabilir hale getirmek.
Aşama 3. Otomatik ve federe alışveriş
- senkronizasyon ya da API'ler
- açık dağıtım politikaları
- yalnızca kişisel değil, kurumsal güven
- alt topluluklar ve kontrollü bağlantılar
- belgelenmiş güvenlik ve mevzuata uyum uygulamaları
Hedef. Kontrolü kaybetmeden ölçeklenmek.
Aşama 4. Ortak analiz ve birlikte üretim
- ortak zenginleştirme ve korelasyon
- ortak analiz iş akışları
- çalışma grupları
- ortak veri setleri
- geri bildirim döngüleri ve görülme bildirimleri
- koordineli olay ya da zafiyet çalışmaları
Hedef. Bilgi alışverişinden ortak bilgi üretimine geçmek.
Aşama 5. Bütünleşik istihbarat yaşam döngüsü
- paylaşım tespit, müdahale, zafiyet yönetimi ve karar alma süreçlerine yerleşmiştir
- bilgi operasyonel sistemlerden topluluğa geri akar
- topluluklar tanımlı politikalar aracılığıyla diğer topluluklarla federe olur
- otomasyon, kaynak bilgisini ya da politika kararlarını gizlemeden analistleri destekler
- yönetişim, araçlar ve üyelik sürekli gelişir
Hedef. Sürdürülebilir, dağıtık bir istihbarat ekosistemi oluşturmak.
SiberKapan notu. Bu model kendi durumunuzu değerlendirmek için kullanışlıdır. Örneğin birkaç kurumun bilgi işlem sorumlusunun bir WhatsApp grubunda şüpheli IP'leri paylaşması Aşama 1'dir. Aynı grubun yazılı kurallar koyup TLP kullanmaya ve ortak bir MISP kurulumuna geçmesi Aşama 2'dir. Güvenlik duvarlarının bu MISP'ten otomatik liste çekmesi ve bir başka toplulukla seçici senkronizasyon başlaması Aşama 3'e işaret eder.
Olgunluk herkes için aynı değildir
Üyelerin yetenekleri farklı olacaktır. Bir federasyonun her kurumun aynı aşamaya ulaşmasına ihtiyacı yoktur. Olgun üyeler altyapı, örnek, eğitim ve hizmet sağlayarak daha az olgun üyelerin, onları gerçekçi olmayan bir işletim modeline zorlamadan katılmasına yardımcı olabilir.
Olgunluk merkezileşme demek değildir
Olgun bir topluluk son derece dağıtık olabilir. Asıl soru tüm verinin tek bir yerde saklanıp saklanmadığı değil, bilginin üzerinde uzlaşılmış kurallara göre güvenilir ve güvenli biçimde taşınıp taşınamadığıdır.
Diğer topluluklarla ne zaman ve nasıl federe olunur?
Bir topluluk, kendi kurallarını başka bir topluluğun güvenebileceği kadar iyi açıklayabildiğinde federasyona hazırdır.
Federasyona hazırlık soruları
Senkronizasyon ya da düzenli alışveriş kurmadan önce sorun.
- Her iki topluluk da birbirinin üyelik modelini anlıyor mu?
- Bilgi kullanım ve yeniden dağıtım kuralları uyumlu mu?
- Her iki taraf da kaynak bilgisini ve dağıtım işaretlerini koruyabiliyor mu?
- Ortak sözlükler mevcut mu?
- Bilgi yanlış kullanılırsa bir eskalasyon yolu var mı?
- Teknik irtibat kişileri belirlendi mi?
- Veriler konuya, hassasiyete ya da kaynağa göre filtrelenebiliyor mu?
- Gerektiğinde üyeler daha geniş dağıtımın dışında kalmayı seçebiliyor mu?
- Düzeltmeler, güncellemeler ya da iptaller için bir süreç var mı?
- Sınır ötesi ya da sektöre özel hukuki kısıtlar anlaşılmış durumda mı?
Dar kapsamlı bir federasyonla başlayın
Pratik bir yaklaşım şunlarla başlamaktır.
- iyi tanımlanmış tek bir konu
- küçük bir paylaşım grubu
- sınırlı bir taksonomi seti
- elle incelenen bir senkronizasyon politikası
- adı belli operasyonel irtibat kişileri
- tanımlı bir deneme süresinin ardından değerlendirme
Daha kapsamlı otomasyon, her iki taraf da bilgi akışını anladıktan sonra gelebilir.
Topluluk köprüleri
Bir kurum birden fazla topluluğa üye olabilir ve köprü görevi görebilir, ancak bu, bilgiyi topluluklar arasında otomatik olarak iletebileceği anlamına gelmez. Köprü kurumlar, her kaynak topluluğun dağıtım politikasına uymak zorundadır.
Teknik bağlantı hiçbir zaman yeniden dağıtım yetkisi anlamına gelmez.
Bölüm VII. İşletme ve Sürdürülebilirlik
Topluluğu işletmek
Düzenli faaliyetler
Sürdürülebilir bir işletim ritmi şunları içerebilir.
- dönemsel üye toplantıları
- tehdit ya da olay bilgilendirmeleri
- çalışma grubu oturumları
- teknik paylaşım alıştırmaları
- masa başı tatbikatlar
- eğitim
- platform bakım değerlendirmeleri
- yönetişim değerlendirmeleri
- yeni üye tanışma oturumları
- topluluklar arası buluşmalar
Büyük bir olay yaşanmasa bile düzenli etkileşim önemlidir.
Topluluk yönetimi
Aktif katılım beslenmelidir. Yararlı uygulamalar şunlardır.
- yeni üyeleri görünür biçimde karşılamak
- ortak ilgi alanları olan üyeleri birbirine bağlamak
- topluluk hizmetleri hakkında geri bildirim istemek
- üyelerin ilk katkılarını yapmalarına yardımcı olmak
- gereksiz gürültüyü azaltmak
- yararlı analizleri takdir etmek
- üyelerin çalışmalarını sunabilecekleri fırsatlar yaratmak
- bir üye pasifleştiğinde onunla iletişime geçmek
Olaya özel iş birliği
Mevcut güven ve ortak araçlar, büyük olaylar, zafiyetler ya da kampanyalar sırasında geçici çalışma gruplarının hızla kurulmasını sağlar. Topluluk bu grupların nasıl kurulacağını, kimlerin katılabileceğini, grup kapandıktan sonra hangi bilgilerin kalacağını ve bulguların daha geniş topluluğa nasıl geri aktarılacağını tanımlamalıdır.
Topluluğun sağlığını ölçün
Ölçütler yalnızca topluluğun amacını desteklediklerinde yararlıdır. Salt hacim yanıltıcı olabilir.
Nicel göstergeler
Olası ölçütler şunlardır.
- aktif kurum sayısı
- aktif bireysel katılımcı sayısı
- katkı sıklığı
- yalnızca tüketmekle kalmayıp katkı da veren üye sayısı
- görülme bildirimleri ve geri bildirimler
- taleplere yanıt süresi
- ortak faaliyet sayısı
- ortak yürütülen inceleme sayısı
- üyeler tarafından zenginleştirilen bilgi miktarı
- topluluk bilgisinin tespit ya da müdahalede kullanılması
- eğitim ve çalıştaylara katılım
- topluluklar arası alışverişler
Nitel göstergeler
Yararlı nitel sorular şunlardır.
- Üyeler hassas bilginin ele alınış biçimine güveniyor mu?
- Paylaşılan bilgi gerçek sorunları çözüyor mu?
- Üyeler paylaşım kurallarını açıklayabiliyor mu?
- Olgunluğu daha düşük üyeler gelişiyor mu?
- Katkılardan sonra yararlı geri bildirim geliyor mu?
- Üyeler birbirlerinden yardım istemeye istekli mi?
- Federasyon fazladan gürültü değil, ek değer yaratıyor mu?
Gösteriş ölçütlerinden kaçının
Yüksek sayıda olay, gösterge, kullanıcı ya da bağlı sunucu, otomatik olarak sağlıklı bir topluluk anlamına gelmez. Kalite, ilgililik, güven ve operasyonel kullanım ham miktardan daha önemlidir.
SiberKapan notu. Tehdit beslemesi sağlayıcıları da bu tuzağa kolayca düşer. "Listemizde 500.000 IP var" cümlesi etkileyici görünür, ama bu IP'lerin ne kadarının hâlâ aktif olduğu, ne kadarının yanlış pozitif çıktığı ve kaç kurumun bunları gerçekten kullandığı bilinmiyorsa pek bir şey söylemez. Daha anlamlı soru şudur. Bu listeyi kullanan bir kurum, kullanmayan bir kuruma göre hangi saldırıyı daha erken durdurdu?
Sürekli iyileştirme
Topluluk şu alanlardaki değişiklikleri dönemsel olarak gözden geçirmelidir.
- saldırgan teknikleri
- üye ihtiyaçları
- mevzuat ve hukuki bağlam
- üyelik yapısı
- teknoloji
- veri kaynakları
- birlikte çalışabilirlik gereksinimleri
- dış topluluklar ve ortaklıklar
Değişiklikler hizmetlere, sözlüklere, prosedürlere, erişim kurallarına ve mimariye yansıtılmalıdır.
Esnek veri modelleri ve modüler araçlar yararlıdır, çünkü yeni bilgi türleri tüm topluluğu yeniden tasarlamadan ifade edilebilir.
Uzun vadeli sürdürülebilirlik
Sürdürülebilirliğin teknik, örgütsel, finansal ve insani boyutları vardır.
Teknik sürdürülebilirlik
- bakımı yapılabilir teknolojiler kullanın
- yapılandırmayı ve mimariyi belgeleyin
- uygun olduğunda rutin bakımı otomatikleştirin
- gereksiz üretici ya da platform bağımlılığından kaçının
- yedekleri ve kurtarma planlarını güncel tutun
- yükseltmeleri ve güvenlik bakımını planlayın
- kritik hizmetleri birden fazla kişinin anladığından emin olun
Örgütsel sürdürülebilirlik
- topluluk işlevlerinin sahipliğini açıkça belirleyin
- düzenli kaynakları güvence altına alın
- faaliyetleri katılımcı kurumların olağan işleyişine entegre edin
- yönetişim belgelerini güncel tutun
- üyeliği ve irtibat kişilerini gözden geçirin
- son derece motive tek bir kişiye bağımlı kalmaktan kaçının
Bilgi aktarımı ve görev devri
Şunları belgeleyin.
- operasyonel prosedürler
- teknik mimari
- topluluğun geçmişi ve kararları
- yeni üye eğitim materyalleri
- politika yorumları
- tekrarlayan iş akışları
Mentorluk, eğitim ve personel değişimi, kişiler rol değiştirdiğinde güven ve bilgi kaybını azaltabilir.
Motivasyonun sürdürülebilirliği
Üyeler gerçek bir değer gördüklerinde aktif kalırlar. Daha hızlı tespit, daha iyi bağlam, azalan mükerrer çalışma, başarılı ortak incelemeler, iyileşen savunma eylemleri ya da başka türlü erişilemeyecek uzmanlığa erişim gibi sonuçları göstermeye devam edin.
Bölüm VIII. Pratik Şablonlar ve Kontrol Listeleri
Asgari uygulanabilir topluluk
Yeni bir topluluğun ilk günden bu belgede anlatılan her mekanizmaya ihtiyacı yoktur. Asgari uygulanabilir bir topluluk şunlarla başlayabilir.
- Kısa bir misyon ve kapsam ifadesi.
- Koordinatör bir kişi ya da kurum.
- Tanımlı bir başlangıç üye listesi.
- Temel üyelik kriterleri.
- Basit bir davranış kuralları metni ya da katılım sözleşmesi.
- Bilginin kullanımı ve yeniden dağıtımı için net bir politika.
- Ortak bir hassasiyet ve dağıtım işaretleme şeması.
- İnsanlar arası iletişim için güvenli bir kanal.
- Yapılandırılmış bir bilgi paylaşım mekanizması.
- Adı belli operasyonel ve teknik irtibat kişileri.
- Düzenli bir toplantı ya da çalışma oturumu.
- Bir katılım süreci.
- İlk paylaşım alıştırması ya da somut bir operasyonel kullanım senaryosu.
Geri kalan her şey bu temelden gelişebilir.
SiberKapan notu. Bu listeyi Türkiye'deki küçük bir topluluk için şöyle somutlaştırabiliriz. Misyon olarak tek paragraflık bir metin, koordinatör olarak bir belediyenin bilgi işlem müdürü, ilk üyeler olarak komşu dört belediye, işaretleme şeması olarak TLP 2.0, güvenli kanal olarak kurum içinde barındırılan bir Mattermost, yapılandırılmış paylaşım için ortak bir MISP kurulumu, toplantı olarak ayda bir çevrim içi görüşme ve ilk alıştırma olarak "son bir haftada güvenlik duvarımızda en çok engellenen 20 IP'yi paylaşalım". Bu kadarı başlamak için yeterlidir.
Önerilen belge seti
Olgun bir topluluk genellikle aşağıdaki belgeleri güncel tutmaktan yarar sağlar.
Temel
- Misyon, kapsam ve değer önerisi
- Yönetişim tüzüğü
- Üyelik ve katılım politikası
- Davranış kuralları / katılım şartları
Bilgi paylaşımı
- Bilgi alışverişi politikası
- Sınıflandırma, sözlük ve taksonomi kılavuzu
- Veri saklama ve kullanım politikası
- Federasyon / topluluklar arası paylaşım politikası
Operasyon
- Teknik mimari ve temel güvenlik gereksinimleri
- Olay ve kötüye kullanım eskalasyon prosedürü
- Hesap yaşam döngüsü prosedürü
- Topluluk işletim el kitabı
- İş sürekliliği ve hizmet kurtarma prosedürü
Mevzuata uyum ve şeffaflık
- Aydınlatma metni ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin belgeler
- Geçerli hukuki ve düzenleyici gereksinimler kaydı
- Üçüncü taraf ve veri kaynağı koşulları kaydı
İyileştirme
- Ölçütler ve topluluk sağlığı değerlendirmesi
- Eğitim ve tatbikat planı
- Görev devri ve bilgi aktarımı planı
Liste bilinçli olarak modülerdir. Küçük topluluklar bu maddelerden birkaçını tek ve kısa bir belgede birleştirebilir.
Topluluk başlatma kontrol listesi
Amaç ve kapsam
- Misyon tek paragrafta açıklanabiliyor.
- Başlangıç kullanım senaryoları somut.
- Hedeflenen üye kitlesi anlaşılmış durumda.
- Üyeler hangi değeri beklediklerini açıklayabiliyor.
Yönetişim
- Karar alma sorumlulukları tanımlı.
- Üyelik onayı tanımlı.
- Kurallara uyulmaması ve ayrılma durumları ele alınmış.
- İrtibat kişileri güncel tutuluyor.
Paylaşım politikası
- Kullanım kuralları tanımlı.
- İzin verilen eylemler tanımlı.
- Yeniden dağıtım kuralları tanımlı.
- Lisans ya da yeniden kullanım koşulları anlaşılmış.
- Atıf ve anonimlik kuralları tanımlı.
Araçlar
- İnsanlar arası iletişim kanalları seçilmiş.
- Yapılandırılmış bilgi alışverişi kullanılabilir durumda.
- Erişim kontrolleri politikayla örtüşüyor.
- Kayıt tutma ve hesap yaşam döngüsü işliyor.
- Yedekleme ve bakım sorumlulukları atanmış.
Topluluk oluşturma
- Bir tanışma oturumu var.
- Düzenli bir toplantı planlanmış.
- Operatörler ya da olgun üyeler örnek katkılar hazırlamış.
- Geri bildirim mekanizmaları kullanılabilir durumda.
Güvenlik ve mevzuata uyum
- Güvenlik gereksinimleri belgelenmiş.
- Hassas bilgiler bölümlendirilebiliyor.
- Gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumluluklar anlaşılmış.
- Kötüye kullanım ya da yanlışlıkla ifşa için bir eskalasyon yolu var.
Federasyona hazırlık kontrol listesi
Mevcut iki topluluğu birbirine bağlamadan önce şunları doğrulayın.
- Her iki topluluk da operasyonel ve teknik irtibat kişilerini belirlemiş.
- Her iki taraf da diğerinin üyelik modelini anlıyor.
- Paylaşım ve yeniden dağıtım kuralları uyumlu.
- Kaynak bilgisi korunabiliyor.
- Dağıtım işaretleri zayıflatılmadan eşleştirilebiliyor.
- Ortak taksonomiler ya da dönüştürme kuralları mevcut.
- Senkronizasyon filtreleri belgelenmiş.
- Düzeltmeler, görülme bildirimleri ve güncellemeler uygun olduğunda geri akabiliyor.
- İptal ya da kısıtlama değişiklikleri ele alınabiliyor.
- Sınır ötesi ve hukuki kısıtlar gözden geçirilmiş.
- Olay ve kötüye kullanım eskalasyon yolları mevcut.
- Federasyon daha kapsamlı otomasyondan önce sınırlı bir pilotla başlayabiliyor.
Dönemsel yönetişim değerlendirmesi için sorular
Topluluk en azından dönemsel olarak şunları sormalıdır.
- İlk amacımız hâlâ üye ihtiyaçlarıyla örtüşüyor mu?
- Hangi hizmetler gerçekten kullanılıyor?
- Üyeler tüketmenin yanında katkı da veriyor mu?
- Paylaşım kuralları pratikte anlaşılıyor mu?
- Alt topluluklar hâlâ gerekli mi ve doğru yönetiliyor mu?
- Taksonomilerimiz ve sözlüklerimiz hâlâ uygun mu?
- Teknik kontrollerimiz güncel politikayı uyguluyor mu?
- Hukuki ya da düzenleyici kısıtlar değişti mi?
- Federe olmamız gereken topluluklar ya da yeniden düşünmemiz gereken federasyon bağlantıları var mı?
- Üyeler yararlı geri bildirim alıyor mu?
- Kilit kişiler ayrılırsa topluluk işlemeye devam edebilir mi?
- Neyi yapmayı bırakmalıyız?
Bölüm IX. Örnek Hedef İşletim Modeli
Yeni bir topluluk için örnek ilerleyiş
Gerçekçi bir uygulama yolu şöyle görünebilir.
Evre A. Güvenilir çekirdek
Zaten ortak bir operasyonel sorunu olan az sayıda kurumla başlayın. Güvenli bir sohbet kanalı, düzenli toplantılar, temel kullanım kuralları ve ortak bir MISP ortamı ya da paylaşım grubu oluşturun.
Birkaç yararlı katkı üretmeye ve üyelerin gerçekte hangi bilgilere ihtiyaç duyduğunu öğrenmeye odaklanın.
Evre B. Yapılandırılmış topluluk
Üyeliği, katılım sürecini, davranış kurallarını, bilgi alışverişi politikasını, sözlükleri ve düzenli faaliyetleri belgeleyin. Görülme bildirimleri, yorumlar, düzeltmeler ya da ortak analiz yoluyla geri bildirimi devreye alın.
Evre C. Operasyonel entegrasyon
Üyelerin topluluk bilgisini SIEM, SOC, tespit mühendisliği, zafiyet yönetimi, olay müdahalesi, vaka yönetimi ya da tehdit avcılığı gibi iç süreçlerine bağlamalarına yardımcı olun.
Veri yapılandırılmış olduğu için engellemeyi ya da düzeltmeyi otomatikleştirmeyin. Önce operasyonel kalite eşiklerini tanımlayın.
SiberKapan notu. Bir eşik örneği şöyle olabilir. "Bir IP adresi, en az iki farklı üyenin sistemlerinde son 7 gün içinde görülmüşse ve bilinen bir tarama hizmetine ya da kamu kurumuna ait değilse güvenlik duvarında otomatik engellenir. Tek bir üyede görülen IP'ler yalnızca alarm üretir." Eşiğin ne olduğu topluluğa göre değişir, önemli olan yazılı ve herkesçe bilinir olmasıdır.
Evre D. Dağıtık katılım
Teknik olarak olgun üyelerin kendi MISP kurulumlarını ya da birlikte çalışabilen başka sistemleri işletmesine izin verin. Kontrollü senkronizasyonu ve daha ayrıntılı paylaşım gruplarını devreye alın.
Evre E. Federasyon
Açık filtreler, eşleştirilmiş sözlükler, korunan kaynak bilgisi ve uyumlu yeniden dağıtım kuralları kullanarak seçilmiş dış topluluklara bağlanın. Dar kapsamla başlayın ve deneyime göre genişletin. Bu evre sürecin erken bir aşamasında da başlayabilir.
Evre F. İş birliğine dayalı ekosistem
Ortak analiz iş akışları, ortak veri setleri, topluluk tarafından geliştirilen araçlar, topluluklar arası çalışma grupları ve istihbarat ile operasyonel müdahale arasında sürekli geri bildirim geliştirin.
İlerleyiş geri alınabilir olmalıdır. Karmaşıklık artık değer üretmediğinde bir topluluk mimarisini sadeleştirebilir ya da federasyonu azaltabilir.
Sık görülen başarısızlık nedenleri
Kullanım senaryosu yerine teknolojiyle başlamak
Teknik olarak başarılı bir platform yine de boş bir topluluğa dönüşebilir. Üyelerin zaten birlikte çözmesi gereken sorunlarla başlayın.
Çok erken aşırı resmileşmek
Üyeler değer görmeden kapsamlı bir yönetişim kurmak topluluğun oluşmasını engelleyebilir. Güven ve güvenlik için gereken asgari kurallarla başlayın, sonra gerçek operasyonel ihtiyaçlara göre resmileştirin.
Üyeleri besleme tüketicisi gibi görmek
Tek yönlü dağıtım iş birliğine dayalı bir topluluk yaratmaz. Üyelerin gözlem, soru, düzeltme ve bağlam katkısında bulunabileceği yollar sunun.
Katkı kotası dayatmak
Katı kotalar değersiz katkılar üretebilir ve olgunlaşmak için zamana ihtiyaç duyan kurumları dışarıda bırakabilir. Katılımı daha geniş bir bakışla ölçün ve kapasite geliştirmeye yatırım yapın.
Görünürlüğü izinle karıştırmak
Bir kurumun bir bilgiye teknik olarak erişebilmesi, onu başka bir topluluğa yeniden dağıtma izni olduğu anlamına gelmez.
Anlam üzerinde uzlaşmadan otomatikleştirmek
Dağıtım, güven, taksonomi ve amaçlanan kullanım konusunda ortak bir anlayış olmadan yapılan senkronizasyon riski artırır. Önce anlam üzerinde uzlaşın.
Aşırı bölümlendirme
Alt gruplar gerçek güven sınırlarını temsil ettiklerinde yararlıdır. Çok fazla grup bilgi adaları, politika karmaşıklığı ve kaçırılan korelasyon fırsatları yaratır.
Değer yerine hacmi ölçmek
Daha fazla gösterge, olay, kullanıcı ya da senkronizasyon bağlantısı daha iyi güvenlik anlamına gelmeyebilir. Yararlı sonuçları ve üyelerin güvenini ölçün.
Görev devrini ihmal etmek
Topluluklar çoğu zaman birkaç kişisel ilişkiye dayanır. Kurumsal değişikliklerin topluluğu yok etmemesi için süreçleri belgeleyin ve birden fazla güvenilir irtibat kişisi oluşturun.
Sonuç
Bilgi paylaşım toplulukları, güvene dayalı koşullar altında ortak değer yarattıklarında başarılı olur. En güçlü topluluklar net bir amacı, pragmatik bir yönetişimi, anlaşılır kullanım kurallarını, yararlı teknik mekanizmaları, sürekli insan etkileşimini ve gelişebilme becerisini bir araya getirir.
Federasyon bu ilkeleri tek bir topluluğun sınırlarının ötesine taşır. Özerk kurumların ve toplulukların ortak bir merkezi otoriteye ya da tek bir veri deposuna ihtiyaç duymadan iş birliği yapmasını sağlar. Her katılımcı, daha geniş bir durumsal tabloya katkıda bulunurken kendi operasyonları ve verileri üzerindeki kontrolü koruyabilir.
En sürdürülebilir yol kademelidir.
- otomasyon talep etmeden önce güven kurun
- katkı zorunlulukları koymadan önce yararlı paylaşımı gösterin
- senkronizasyonu ölçeklendirmeden önce ortak sözlükleri oluşturun
- federe olurken kaynak bilgisini ve dağıtım kararlarını koruyun
- hem insandan insana hem de makineden makineye iş birliğini destekleyin
- hacmi değil değeri ölçün
- yönetişimi ve teknolojiyi uyarlanabilir tutun
MISP bu kalıpların çoğu için pratik bir teknik temel sunar, ancak belirleyici unsurlar sosyal ve örgütsel olmaya devam eder. Teknoloji üzerinde uzlaşılmış kararları uygulayabilir. Bu kararların doğduğu güvenin, karşılıklılığın ve ortak amacın yerini ise tutamaz.
Bu nedenle başarılı bir bilgi paylaşım topluluğu en iyi bir platform ya da veritabanı olarak değil, özerkliğini koruyarak plansız alışverişten yapılandırılmış iş birliğine, ortak analize, operasyonel entegrasyona ve federasyona adım adım ilerleyebilen, güvenilir kurumlardan oluşan canlı bir ağ olarak anlaşılır.
Kaynaklar ve dayanak belgeler
Bu bütünleşik rehber CIRCL (Computer Incident Response Center Luxembourg) ve MISP Projesi tarafından hazırlanmıştır ve öncelikle aşağıdaki kaynaklara dayanır.
- CIRCL / MISP Projesi, Guidelines to setting up an information sharing community such as an ISAC or ISAO, MISP Compliance deposu. https://github.com/MISP/misp-compliance/blob/master/setting-up-ISACs/guidelines_to_set-up_an_ISAC.md
- CIRCL / MISP Projesi, Model of the Federated Team, bu bütünleştirme için kullanılan kaynak belge.
- MISP Projesi, Introduction into Information Sharing using MISP for CSIRTs / MISP Best Practices. https://www.misp-project.org/misp-training/a.4-best-practices.pdf
- MISP Projesi, Uyum (compliance) belgeleri. https://github.com/MISP/misp-compliance/
- FIRST, Information Exchange Policy çerçevesi. https://www.first.org/iep/
- FIRST, CSIRT Services Framework. https://www.first.org/standards/frameworks/csirts/
- CTI Capability Maturity Model. https://cti-cmm.org/
- MISP Projesi, Taksonomiler. https://github.com/MISP/misp-taxonomies
- MISP Projesi, Galaksiler. https://github.com/MISP/misp-galaxy
Finansman
Bu belge, Avrupa Birliği tarafından Dijital Avrupa Programı (DEP) kapsamında Avrupa Siber Güvenlik Yetkinlik Merkezi (ECCC) aracılığıyla ortak finanse edilen FETTA (Federated European Team for Threat Analysis) projesi kapsamında geliştirilmiştir.
Sorumluluk reddi
Avrupa Birliği tarafından ortak finanse edilmiştir. Ancak ifade edilen görüş ve düşünceler yalnızca yazar(lar)a aittir ve Avrupa Birliği'nin ya da Avrupa Siber Güvenlik Yetkinlik Merkezi'nin görüşlerini yansıtmayabilir. Ne Avrupa Birliği ne de hibe veren makam bunlardan sorumlu tutulabilir.
İletişim ve katkılar
Bu belge yeniden kullanılabilir olacak ve operasyonel deneyimle geliştirilecek şekilde tasarlanmıştır. Öneriler, düzeltmeler ve katkılar MISP Projesi ve CIRCL topluluk kanalları aracılığıyla iletilebilir.
Çeviri hakkında
Bu Türkçe çeviri Oktay Alver (SiberKapan) tarafından hazırlanmıştır ve CC BY-SA 3.0 lisansıyla yayımlanmaktadır. Orijinal belgenin içeriğine ilişkin öneriler için yukarıdaki MISP Projesi ve CIRCL kanallarını kullanabilirsiniz. Çeviriye ya da "SiberKapan notu" kutularına ilişkin düzeltme ve önerilerinizi SiberKapan'a iletebilirsiniz.
Orijinal metin. https://www.misp-project.org/guidelines-for-building-and-federated-cybersecurity-information-sharing-communities/